Amdi Giraybay'ın aşk şiirlerinde millî kolorit. 2020

XX. yüzyılın ilk üçte birinin Kırım Tatar edebiyatçısı Amdi Giraybay'ın kaderi ve yaratıcı yolu hakkındaki kaynakların güvenilirliğini değerlendirmek amacıyla biyografi, metin bilimi ve yazarın edebî düşünce psikolojisine ilişkin genel meseleler ele alınmaktadır. 1917-1921 yıllarında yazdığı aşk ithafları döngüsündeki şiirlerin poetik özellikleri ayrıntılı olarak çözümlenmektedir. Okurun gözleri önünde aydınlanmaya can atan Kırım Tatar gençliğinin canlı tipleri, şairin annesi ve güzel kızların yüzleri belirir. Aynı zamanda şairin psikolojik doğasını, yazarlık ustalığını ve Kırım'daki edebî geleneklerin millî özelliklerinin açığa çıkarılması sorunlarını anlamanın yolları ve yöntemleri araştırılmaktadır. Bu tarihî dönemin Kırım Tatar edebiyatında sone ve masal gibi şiir türlerinin gelişimine de dikkat çekilmektedir. Konunun güncelliği ve bilimsel yeniliği, şairin yaratıcı mirasının daha önce yeterince incelenmemiş olmasından kaynaklanmaktadır. Makale, yazar imgesini, Giraybay şiirlerinin millî fikrî ve estetik değerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Göstergebilimsel, metinsel, biyografik, tarihsel ve tipolojik çözümleme yöntemleri onun yazarlık ustalığının özelliklerini belirlememize imkân vermiştir. Giraybay'ın aşk şiirlerinin Kırım Tatarlarının eski dil ve edebiyat geleneklerinin bir yansıması olduğunu tespit ettik. Şair sade bir söz varlığıyla karmaşık ahlaki ve psikolojik duyguları ifade eder ve aşkın anlamı üzerine düşünürken kendini yok etmeye yönelir. Benzer olgulara çağdaşlarının eserlerinde de rastlanır. Duygusal iyimserliğin şairin yaratıcılığını belirlediğini, Giraybay şiirindeki eidetik dünya görüşünün ise okuru yazarın yaşadığı duyguları algılamaya yönelttiğini vurguluyoruz. Şair için ölüm, varlığın hakikatini bilmek ve sevgiliye kavuşmakla ilişkilidir. Yüksek pathoslu ve zarif üslup, konu ve imge çeşitliliği Giraybay'ın özgünlüğünü belirler.

Anahtar kelimeler: Aşk şiiri, İthaf, Millî renk, Edebî gelenekler, Amdi Giraybay

Özetin kaynağı: cyberleninka.ru