A. Odabaş'ın eserlerinde yazara özgü söz varlığı kavramı. 2022

Makalede XX. yüzyıl başı Kırım Tatar edebiyatının klasiği Abibulla Abdureşitoğlu Odabaş'ın hayatı ve kültürel faaliyetleri ele alınmaktadır. Yazarın dil bilincine ilişkin kavramın çözümlemesine önem verilmektedir. Savaş öncesi millî basının, özellikle Kırım'da çıkan "Millet" gazetesinin korunmuş özgün malzemeleri, yazarın üslubunun oluşum özelliklerini ve koşullarını incelemeyi mümkün kılmıştır. Millî kültürün ve geleneklerin köklerinin korunmasını savunan Odabaş, yabancı alıntılardan arındırılmış halk dilini yaygınlaştırmıştır. Yazar-oyun yazarı ve kamu insanı Asan Ayvazov'u kendisine rakip olarak görür. Örneğin, "Altın yarık" ("Altın Işık") ve "Neden bu hâlde kaldık?" adlı eserleri Kırım'daki Tatarcılık ve Türkçülük ideologları arasındaki çatışmayı simgeler. Arılık taraftarı A. Odabaş, A. Ayvazov ve fikirdaşlarının arkaik, karmaşık, Arapça ve Farsça unsurlarla yüklü dilini eleştirir; edebî dilin canlı ve köylüler için anlaşılır olması gerektiğine onları ikna etmeye çalışır. Tüm Türk halklarının dil ve zihniyet birliği fikrini paylaşan Odabaş, ana dilde eğitim sisteminin zayıf gelişimine özellikle dikkat çeker. Bu doğrultuda Kırım köylerinde halk dilinin fikrî ve pratik değerini anlatan halk konferansları verir. Halk ağzı ve diyalekt unsurlarına dayanan yeni kelimelerden oluşan etkin bir söz varlığı geliştirir.

Anahtar kelimeler: Edebî dilin oluşumu, Kırım Tatar millî basını, Abibulla Odabaş, yazara özgü söz varlığı

Özetin kaynağı: cyberleninka.ru